Bitcoinonderzoek: jonge witwassers leven als God in Frankrijk

Drie jongens met een ‘bitcoin wisselkantoor’ gericht op een louche klantenkring die illegaal verkregen bitcoins wil inruilen voor euro’s. Het blijkt een golden business. Anders dan een regulier exchangekantoor, garanderen de jongens hun klanten absolute anonimiteit. Daar hangt volgens politie en OM Midden-Nederland wel een prijskaartje aan. “Het witwassen levert de jonge verdachten bakken met geld op. Ze gaan tijdens het onderzoek steeds verhullender te werk. Zo emigreren de verdachten naar Malta om daar onder de radar luxueus te leven.”

De zaak komt aan het licht door een factuurfraude in mei 2014. “We zien dat bedrijven in Almere allerlei facturen op de post doen. Die zijn onderschept zodat verdachten stiekem het rekeningnummer konden veranderen. Nietsvermoedende bedrijven maken het geld vervolgens gewoon over naar het nieuwe rekeningnummer, dat eigendom van een katvanger blijkt te zijn”, zegt de teamleider van de politie. In de factuurfraude ontdekt de politie dat een half miljoen euro via de katvanger bij een reguliere ‘bitcoinexchange’ terecht komt.

Een omwisselkantoor voor virtuele valuta

Wat is hier aan de hand? Het omwisselkantoor laat de speurders van de politie weten dat ze de opdracht hebben gekregen om een half miljoen euro om te zetten in bitcoins en deze te storten op een bepaald bitcoin adres. De opdrachtgever blijkt een vermoedelijk niet bestaand persoon te zijn die bij het wisselkantoor gebruik maakt van een vals paspoort, zodat het spoor daar stopt. “De kracht van bitcoin is dat het een openbaar kasboek kent. Er is geen centrale autoriteit zoals een bank: bitcoin is van al zijn deelnemers. We kunnen daarom zien wat er met die bitcoins is gebeurd. Follow the money, simpel gezegd”, legt een recherchekundige uit. Hij maakt daarop een analyse van de bitcoin transacties van dit eerste adres en ontdekt zo een ‘spinnenweb’ aan transacties. De analyse van de recherchekundige laat zien dat 85% van de bitcoins bij één specifiek adres eindigt. Interessant, want: wie zit daarachter?

Malta

OM en politie starten op 5 januari 2014 een nieuw onderzoek. Door de inzet van bijzondere opsporingsbevoegdheden komt de politie erachter dat dit adres in gebruik is bij een klant van het wisselkantoor: Melvin van E. (24), een financieel slimme jongen. Deze persoon komt bovendien al naar voren in meerdere drugsgerelateerde opsporingsonderzoeken. In die zaken wordt ook over bitcoins gesproken, maar de politie weet dan nog niet in welk verband. “Ook krijgen we zijn kompaan Richard K. (25) in het vizier. We zien allerlei geldstromen lopen. Zo maakt een exchangekantoor bijvoorbeeld 150.000 euro over naar Melvin, die daarvan 100.000 overmaakt naar Richard, hij houdt zelf 50.000. De komende dagen pinnen de heren dan allebei 10.000 euro per dag. Zo zetten de verdachten de bitcoins om in cash geld en wissen ze de sporen”, aldus de zaaksofficier. Maar oplettende banken valt het pinnen op. Ze zien veel omloop op de bankrekeningen van de verdachten en vertrouwen het niet. “In de loop van ons onderzoek begrijpen we dat banken niet meer met de verdachten in zee willen. Maar de heren laten zich niet ontmoedigen. Op advies van een fiscalist emigreren ze begin 2015 naar Malta.”

Door allerlei BV’s en stichtingen op te zetten op naam van katvangers en vele rekeningen te openen in Malta, Cyprus en Zwitserland konden de verdachten verder uitbreiden in het buitenland. Zo onttrekken ze zich op slinkse wijze aan het Nederlandse zicht. De verdachten zetten hun geld weg in Letland. Als ze de stapels geld weer nodig hebben voor uitbetalingen in Nederland, kopen de verdachten schaamteloos een beveiliger van het vliegveld om die de cash doorlaat op de luchthaven. Ook maken de verdachten giraal geld over via de rekeningen van stichtingen en katvangers om het beter te verspreiden. Vervolgens pinnen katvangers dat geld voor de verdachten.

Darknet

De speurders vermoeden dat de heren handelen in ‘besmette’ bitcoins. Het feit dat klanten bij reguliere omwisselkantoren 1,5 procent commissie betalen en bij deze jongens maar liefst tussen de 8 en 10 procent, sterkt hen in die gedachte. “Deze jongens garanderen volledige anonimiteit bij het uitcashen. Kennelijk is hun klantenkring bereid om hoge bedragen te betalen. Dat zegt wel wat”, vindt de teamleider. Het onderzoeksteam ontdekt dat veel klanten van het duo te linken zijn aan zogenaamde ‘darknetmarkets’, illegale online marktplaatsen waar ‘sellers’ anoniem drugs en wapens verhandelen. Op die marktplaatsen betaalt men in verband met de anonimiteit vaak met bitcoins. De ‘sellers’ verkopen hun bitcoins weer aan de verdachten. Om de illegale herkomst te verhullen, maken de jongens gebruik van een zogeheten ‘mixer service’, die bitcoins van verschillende bitcoin adressen en gebruikers mixt zodat een niet te ontvlechten wirwar ontstaat. Vervolgens verkopen de jongens de bitcoins aan reguliere exchange bedrijven. De bedrijven maken de tegenwaarde over op rekening van de verdachten, die het cash opnemen en uitbetalen aan hun klanten.

Schuilnamen

Over de telefoontap krijgen rechercheurs mee dat een dergelijk uitbetaling op 12 augustus 2015 fysiek gaat plaatsvinden. Het observatieteam haast zich naar die ontmoeting en ziet een derde hoofdverdachte, Nick M. (20), en een onbekende de telefoons tegen elkaar houden. “Met een QR-code kunnen de verdachten de bitcoins eenvoudig overmaken”, zegt de recherchekundige. De onbekende persoon die vervolgens met een zak geld vertrekt, is lastiger te traceren. “Op het darknet gebruiken bezoekers vaak schuilnamen, waardoor ontmaskering een behoorlijke klus is voor het team”, weet de zaaksofficier. Het onderzoeksteam slaagt er toch in om een aantal mensen te identificeren, maar daar is wel de inzet van een observatieteam voor nodig. “Helaas was daar vaak te weinig capaciteit voor. Een gemiste kans”, stelt de officier.

Het onderzoeksteam stelt vast dat de verdachten van januari tot september 2015 tien miljoen euro hebben omgezet. Dat is enkel in Nederland. In het bitcoin netwerk zien de financiële rechercheurs dat er voor een waarde van minimaal vijftien miljoen is verhandeld. Vermoedelijk is dat veel meer, maar door de bitcoinmixers en buitenlandse rekeningen blijft veel voor politie en justitie verborgen. Om goed zicht te krijgen op het handelen van de verdachten en hun kennis wat betreft de illegale herkomst van de bitcoins, besluit de zaaksofficier om gebruik te maken van een infiltratietraject. “De verdachten geven dan aan dat ze een erg hoog bedrag kunnen omwisselen”, zegt de zaaksofficier

Tien miljoen

Het onderzoeksteam kiest ervoor om de dag van de geldoverdracht, op 29 september 2015, het onderzoek meteen te laten ‘klappen’. In Nederland, Malta en Letland vinden die dag op hetzelfde moment doorzoekingen en aanhoudingen plaats. De politie doorzoekt die dag onder meer het kantoor van de verdachten in Rotterdam, maar vindt nauwelijks geld. De jongens hebben waarschijnlijk veel weggesluisd, bovendien lieten de verdachten het geld flink rollen. “Ze leefden als God in Frankrijk in een chic penthouse met een Jacuzzi op het dak, waar regelmatig vrouwen over de vloer kwamen. Wat ze overhielden is niet de volle 10% commissie. Ze hadden ook kosten, zoals de fiscalisten die hen adviseerden en faciliteerden. Als je alles aan bitcoins zou uitpluizen, kom je in 2015 al op een omzet van ruim tien miljoen euro”, vertelt de recherchekundige.

De officier besluit om een apart deelonderzoek te starten op de klanten van het trio die betrokken zijn bij de darknetmarkets. Een doorzoeking op 3 februari 2016 bij de woning van een van die klanten bevestigt de illegale herkomst van de bitcoins. De politie stuit daar op een koffer vol verdovende middelen: van MDMA tot heroïne. “De enveloppen, postpakketjes en adressen lagen klaar voor verzending. Sinds de online markplaatsen op het darknet bestaan is de afzetmarkt van dealers niet meer de wijk, maar de wereld”, benadrukt de officier.

Na de grootse klapdag verzetten de speurders nog bergen met werk waaronder het uitpluizen van de in beslag genomen gegevensdragers en administratie. Ook bevriezen ze alle rekeningen in het buitenland. De officier legt drietal in ieder geval deelname aan een criminele organisatie, witwassen en valsheid in geschrifte ten laste. De financiële ontneming komt pas na de zitting aan de orde.

De inhoudelijke behandeling van de zaak zal naar verwachting na de zomer van 2016 plaatsvinden.

Bron: OM

 

Print Friendly Version of this pagePrint Get a PDF version of this webpagePDF